Akademia Osłon Spawalniczych Kiner | AOS-002
ROZDZIAŁ I / AOS-002
Łuk spawalniczy powstaje, gdy pomiędzy elektrodą a spawanym materiałem przepływa prąd elektryczny przez zjonizowany gaz. W jego wnętrzu temperatura osiąga nawet kilka tysięcy stopni Celsjusza, a emitowana energia obejmuje promieniowanie ultrafioletowe (UV), światło widzialne oraz promieniowanie podczerwone (IR). To właśnie dlatego podczas spawania konieczne jest stosowanie nie tylko przyłbic, ale również odpowiednich osłon chroniących osoby znajdujące się w pobliżu stanowiska.
Dlaczego warto zrozumieć, czym jest łuk?
Większość osób kojarzy łuk spawalniczy z bardzo jasnym światłem. W rzeczywistości światło jest jedynie widocznym efektem znacznie bardziej złożonego procesu fizycznego.
To właśnie łuk odpowiada za:
- stopienie metalu,
- powstawanie bardzo wysokiej temperatury,
- emisję promieniowania UV,
- emisję promieniowania podczerwonego,
- intensywne światło widzialne,
- rozpryski ciekłego metalu.
Dla spawacza jest narzędziem pracy.
Dla osób znajdujących się obok stanowiska może być źródłem zagrożenia.
Czym właściwie jest łuk spawalniczy?
Łuk elektryczny powstaje pomiędzy elektrodą a spawanym materiałem.
Normalnie powietrze jest izolatorem i nie przewodzi prądu. Jednak gdy źródło spawalnicze wytworzy odpowiednie warunki, gaz znajdujący się pomiędzy elektrodą a materiałem ulega jonizacji. Oznacza to, że zaczyna przewodzić prąd elektryczny.
Powstaje stabilny kanał plazmy, przez który przepływa energia.
To właśnie ten kanał nazywamy łukiem spawalniczym.
Nie jest on wykonany z metalu ani z ognia. Jest strumieniem silnie rozgrzanego zjonizowanego gazu, w którym energia elektryczna zamieniana jest w energię cieplną oraz promieniowanie.
Dlaczego łuk jest tak gorący?
Temperatura wewnątrz łuku może osiągać kilka tysięcy stopni Celsjusza, a lokalnie nawet więcej – zależnie od procesu spawania i warunków pracy.
To więcej niż temperatura powierzchni Słońca.
Tak wysoka temperatura jest niezbędna, aby stopić materiał spawany oraz materiał dodatkowy, tworząc trwałe połączenie.
Jednocześnie tak ogromna ilość energii powoduje emisję bardzo intensywnego promieniowania.
Dlaczego łuk świeci?
Łuk nie świeci dlatego, że jest „gorący”.
Świeci dlatego, że wzbudzone atomy i elektrony podczas powrotu do stanu równowagi emitują energię w postaci promieniowania elektromagnetycznego.
Część tej energii widzimy jako bardzo jasne światło.
Znaczna część pozostaje jednak niewidoczna dla ludzkiego oka.
To właśnie niewidzialne promieniowanie UV oraz IR stanowi jedno z największych zagrożeń podczas spawania.
Co z tego wynika dla osłon spawalniczych?
To bardzo ważna zależność.
Osłony spawalnicze nie zatrzymują samego łuku.
Nie gaszą go.
Nie wpływają na proces spawania.
Ich zadaniem jest przechwycenie promieniowania emitowanego przez łuk zanim dotrze ono do osób znajdujących się poza stanowiskiem pracy.
To dlatego odpowiednio dobrana folia lub kurtyna pozwala obserwować pracę spawacza, jednocześnie ograniczając ilość niebezpieczego promieniowania docierającego do otoczenia.
Co mówi fizyka?
Fizyka nie ocenia, czy spawanie jest bezpieczne ani jakie środki ochrony należy stosować. Opisuje jedynie zjawiska zachodzące podczas powstawania łuku.
Z punktu widzenia fizyki łuk spawalniczy jest przewodzącym kanałem zjonizowanego gazu (plazmy), przez który przepływa prąd elektryczny. W wyniku przepływu energii powstaje bardzo wysoka temperatura, a wzbudzone atomy emitują promieniowanie elektromagnetyczne o różnych długościach fal.
To oznacza, że łuk jednocześnie emituje:
- promieniowanie ultrafioletowe (UV),
- światło widzialne,
- promieniowanie podczerwone (IR),
- energię cieplną.
To nie są oddzielne zjawiska. Są one naturalnym efektem działania jednego źródła energii – łuku spawalniczego.
Dlatego nawet krótkotrwałe zajarzenie łuku powoduje natychmiastową emisję wszystkich tych rodzajów promieniowania.
Co mówią normy?
Normy dotyczące osłon spawalniczych nie opisują sposobu powstawania łuku.
Zakładają natomiast, że promieniowanie emitowane podczas spawania stanowi zagrożenie dla osób postronnych.
Dlatego materiały stosowane do produkcji osłon muszą spełniać wymagania dotyczące ograniczania transmisji szkodliwego promieniowania przy jednoczesnym zachowaniu możliwości obserwacji stanowiska.
Co pokazuje praktyka Kiner?
W praktyce spotykamy się z przekonaniem, że skoro osoba stojąca kilka metrów od stanowiska nie patrzy bezpośrednio na łuk, to jest bezpieczna.
To błędne założenie.
Promieniowanie rozchodzi się w wielu kierunkach, a dodatkowo odbija się od elementów znajdujących się w otoczeniu stanowiska. Właśnie dlatego projektując stanowisko spawalnicze należy brać pod uwagę nie tylko miejsce pracy spawacza, ale również komunikację, sąsiednie stanowiska oraz właściwości otoczenia.
Najważniejszy wniosek
Łuk spawalniczy jest źródłem energii potrzebnej do wykonania spoiny, ale jednocześnie jest źródłem intensywnego promieniowania. Osłony spawalnicze nie uczestniczą w procesie spawania. Ich zadaniem jest bezpieczne oddzielenie tej energii od osób znajdujących się poza stanowiskiem.
ROZDZIAŁ II / AOS-002
Dlaczego promieniowanie łuku dociera poza stanowisko spawalnicze?
Promieniowanie emitowane przez łuk spawalniczy nie zatrzymuje się na granicy stanowiska pracy. Rozchodzi się we wszystkich kierunkach, a część energii odbija się od ścian, posadzki, elementów maszyn oraz innych powierzchni znajdujących się w hali. Dlatego skuteczna ochrona wymaga nie tylko zabezpieczenia samego spawacza, ale również odpowiedniego odizolowania całego stanowiska.
Promieniowanie nie porusza się tylko "do przodu"
Jednym z najczęstszych błędnych przekonań jest myślenie, że promieniowanie łuku działa podobnie jak światło latarki – świeci wyłącznie w kierunku spawania.
W rzeczywistości łuk spawalniczy emituje energię niemal we wszystkich kierunkach.
Oznacza to, że promieniowanie może docierać zarówno do osób znajdujących się obok stanowiska, jak i do pracowników przechodzących ciągami komunikacyjnymi lub wykonujących pracę przy sąsiednich stanowiskach.
To właśnie dlatego zabezpiecza się nie tylko miejsce wykonywania spoiny, ale całe stanowisko spawalnicze.
Promieniowanie bezpośrednie i odbite
Najłatwiej zauważyć promieniowanie bezpośrednie – czyli to, które dociera do obserwatora bez żadnych przeszkód.
Znacznie trudniej dostrzec promieniowanie odbite.
Część energii emitowanej przez łuk odbija się od powierzchni znajdujących się w jego otoczeniu.
Mogą to być między innymi:
- ściany hali,
- posadzka,
- elementy konstrukcji stalowej,
- obudowy maszyn,
- stoły robocze,
- błyszczące powierzchnie metalowe.
Choć odbite promieniowanie jest zwykle mniej intensywne niż bezpośrednie, nadal może wpływać na komfort pracy osób znajdujących się w pobliżu.
Dlaczego otoczenie stanowiska ma znaczenie?
Na ilość odbitego światła wpływa nie tylko sam łuk spawalniczy, ale również właściwości powierzchni znajdujących się wokół stanowiska.
Jasne i błyszczące materiały odbijają więcej światła niż powierzchnie ciemne i matowe.
Dlatego projektując stanowiska spawalnicze zwraca się uwagę nie tylko na rozmieszczenie osłon, ale również na charakter otoczenia.
Matowe osłony spawalnicze, odpowiednio dobrane kolory oraz ograniczenie silnie odbijających powierzchni poprawiają komfort pracy i zmniejszają ilość niepożądanych refleksów świetlnych.
Dlaczego osłona musi otaczać stanowisko?
Często spotyka się sytuacje, w których zabezpieczona jest jedynie jedna strona stanowiska.
Takie rozwiązanie ogranicza widoczność łuku tylko z jednego kierunku.
Promieniowanie nadal może wydostawać się pozostałymi stronami oraz docierać do innych pracowników.
Dlatego kompletne stanowisko spawalnicze projektuje się tak, aby osłony tworzyły rzeczywistą strefę ochronną, a nie jedynie pojedynczą przegrodę.
Co mówi fizyka?
Promieniowanie elektromagnetyczne rozchodzi się od źródła we wszystkich kierunkach. Część energii zostaje pochłonięta przez napotkane materiały, część przechodzi przez nie, a część ulega odbiciu.
To, jaka ilość energii zostanie odbita, zależy między innymi od rodzaju materiału, jego koloru oraz stopnia połysku powierzchni.
Dlatego dwie hale wyposażone w identyczne stanowiska spawalnicze mogą różnić się komfortem pracy, jeśli zastosowano w nich inne wykończenie ścian, posadzek lub wyposażenia.
Co mówią normy?
Normy dotyczące osłon spawalniczych koncentrują się na ochronie osób przebywających w pobliżu procesu spawania przed szkodliwym promieniowaniem optycznym.
W praktyce oznacza to konieczność takiego rozmieszczenia osłon, aby ograniczyć możliwość bezpośredniej obserwacji łuku przez osoby postronne oraz zmniejszyć ekspozycję na emitowane promieniowanie.
Doświadczenie producenta Kiner?
W praktyce największe problemy nie wynikają z jakości samych osłon, lecz z ich niewłaściwego rozmieszczenia.
Spotykamy stanowiska, w których zastosowano bardzo dobre kurtyny spawalnicze, ale pozostawiono otwarte przejścia lub nieosłonięte boki stanowiska.
Zdarza się również, że w hali dominują jasne lub silnie odbijające powierzchnie, które zwiększają ilość refleksów świetlnych i pogarszają komfort pracy.
Dlatego projektując stanowisko spawalnicze warto patrzeć na nie jako na całość – obejmującą nie tylko miejsce wykonywania spoiny, ale również otaczającą przestrzeń oraz drogi komunikacyjne.
Najważniejszy wniosek
Łuk spawalniczy oddziałuje nie tylko na spawacza. Jego promieniowanie może docierać również do osób znajdujących się poza stanowiskiem pracy. Dlatego skuteczna ochrona polega na właściwym zaprojektowaniu całej strefy spawania, a nie jedynie ustawieniu pojedynczej osłony.
ROZDZIAŁ III / AOS-002
Dlaczego sama przyłbica spawalnicza nie chroni innych osób?
Przyłbica spawalnicza skutecznie chroni wzrok i twarz spawacza, ale nie zabezpiecza osób znajdujących się w pobliżu stanowiska. Promieniowanie łuku rozchodzi się we wszystkich kierunkach, dlatego każdy, kto ma możliwość bezpośredniego spojrzenia na łuk lub znajduje się w jego otoczeniu, również może być narażony na jego oddziaływanie. Właśnie dlatego stosuje się osłony i kurtyny spawalnicze.
Przyłbica chroni tylko jedną osobę
Przyłbica spawalnicza została zaprojektowana z myślą o ochronie osoby wykonującej spawanie.
Filtr automatyczny lub szkło ochronne ogranicza ilość promieniowania docierającego do oczu spawacza, jednocześnie umożliwiając obserwację jeziorka spawalniczego i prowadzenie procesu.
Nie oznacza to jednak, że promieniowanie przestaje istnieć.
Wręcz przeciwnie – nadal rozchodzi się poza stanowisko i może docierać do innych osób znajdujących się w pobliżu.
Co widzi osoba przechodząca obok?
Pracownik przechodzący alejką komunikacyjną nie ma przyłbicy ani filtrów ochronnych.
Jeżeli pomiędzy nim a łukiem nie ma odpowiedniej osłony, nawet krótkie spojrzenie w kierunku spawania może powodować dyskomfort wzroku i narazić go na działanie intensywnego promieniowania optycznego.
Dlatego zabezpieczenia projektuje się z myślą nie tylko o spawaczu, ale również o wszystkich osobach przebywających w otoczeniu stanowiska.
Dlaczego nie wystarczą okulary ochronne?
Standardowe okulary ochronne zabezpieczają oczy przed odpryskami, pyłem lub drobnymi cząstkami materiału.
Nie są jednak przeznaczone do ochrony przed intensywnym promieniowaniem emitowanym przez łuk spawalniczy.
To dwa zupełnie różne zagrożenia wymagające odmiennych środków ochrony.
Dlatego w spawalnictwie stosuje się specjalistyczne przyłbice oraz osłony wykonane z materiałów spełniających wymagania odpowiednich norm.
Dlaczego osłony chronią wszystkich jednocześnie?
Największą zaletą kurtyn i ekranów spawalniczych jest to, że działają niezależnie od zachowania pracowników.
Nie trzeba pamiętać o ich zakładaniu ani zdejmowaniu.
Osłony ograniczają możliwość bezpośredniego obserwowania łuku oraz wyznaczają bezpieczną strefę pracy wokół stanowiska.
Dzięki temu chronieni są zarówno spawacze, jak i operatorzy innych maszyn, pracownicy produkcji czy osoby przechodzące przez halę.
Co mówi fizyka?
Promieniowanie elektromagnetyczne nie wybiera odbiorcy. Dociera do każdego obiektu znajdującego się w zasięgu jego rozchodzenia się.
Przyłbica działa jak osobista bariera ochronna dla spawacza. Nie zatrzymuje jednak promieniowania rozchodzącego się w pozostałych kierunkach.
Aby ograniczyć narażenie innych osób, źródło promieniowania należy odizolować od otoczenia.
Co mówią normy?
Przepisy dotyczące bezpieczeństwa pracy wymagają ochrony nie tylko spawacza, ale również osób znajdujących się w pobliżu procesu spawania.
Dlatego stanowiska spawalnicze wyposaża się w osłony i kurtyny ograniczające możliwość obserwacji łuku przez osoby postronne oraz zmniejszające ekspozycję na promieniowanie optyczne.
Doświadczenie producenta Kiner?
W wielu zakładach pierwszym zakupem jest dobra przyłbica spawalnicza. Dopiero później okazuje się, że problem zgłaszają osoby pracujące kilka metrów dalej.
To właśnie wtedy najczęściej pojawia się potrzeba wydzielenia stanowiska za pomocą kurtyn lub ekranów spawalniczych.
Z naszego doświadczenia wynika, że dobrze zaprojektowane osłony poprawiają nie tylko bezpieczeństwo, ale również komfort pracy całego zespołu. Ograniczają uciążliwe błyski, pomagają uporządkować przestrzeń roboczą i wyraźnie wyznaczają strefę prowadzenia prac spawalniczych.
Najważniejszy wniosek
Przyłbica chroni spawacza.
Kurtyny i ekrany spawalnicze chronią wszystkich pozostałych.
To właśnie dlatego oba rozwiązania nie konkurują ze sobą – lecz wzajemnie się uzupełniają.
ROZDZIAŁ IV / AOS-002
Czym są osłony spawalnicze i jak działają?
Osłony spawalnicze nie zatrzymują procesu spawania – zatrzymują jego oddziaływanie na otoczenie. Wykonane są ze specjalnych folii spełniających wymagania norm dla osłon spawalniczych. Ich zadaniem jest ograniczenie bezpośredniej ekspozycji osób postronnych na intensywne promieniowanie łuku, przy jednoczesnym zachowaniu możliwości bezpiecznego nadzoru stanowiska.
Osłona to nie zwykła kurtyna
Na pierwszy rzut oka kurtyna spawalnicza przypomina zwykłą zasłonę z tworzywa.
W rzeczywistości jest to element ochrony zbiorowej wykonany z materiałów przeznaczonych do pracy w środowisku spawalniczym.
Specjalne folie ograniczają przenikanie intensywnego promieniowania emitowanego przez łuk spawalniczy, a jednocześnie pozwalają dostrzec zarys sylwetki spawacza oraz przebieg pracy bez konieczności wchodzenia do strefy spawania.
Dzięki temu możliwe jest połączenie bezpieczeństwa z dobrą organizacją pracy.
Dlaczego osłony nie są całkowicie nieprzezroczyste?
Można byłoby zamknąć stanowisko za pełną ścianą. W praktyce nie zawsze byłoby to najlepsze rozwiązanie. Przez półprzezroczyste osłony można zauważyć, czy stanowisko jest zajęte, czy spawacz pracuje oraz czy nie wystąpiła sytuacja wymagająca reakcji. Jednocześnie materiał skutecznie ogranicza możliwość bezpośredniego obserwowania łuku spawalniczego.
To kompromis pomiędzy bezpieczeństwem a funkcjonalnością.
Gdzie stosuje się osłony spawalnicze?
Osłony spotykamy wszędzie tam, gdzie spawanie odbywa się w pobliżu innych pracowników. Najczęściej są wykorzystywane:
- między sąsiednimi stanowiskami spawalniczymi,
- na wydzielonych stanowiskach produkcyjnych,
- w halach montażowych,
- podczas prac serwisowych,
- w szkołach i centrach szkoleniowych,
- na stanowiskach wykonywania napraw.
Ich zadaniem jest stworzenie bezpiecznej strefy pracy bez konieczności odgradzania całego pomieszczenia.
Dlaczego osłony są tak skuteczne?
Największą zaletą osłon jest to, że działają cały czas. Nie wymagają zakładania przez pracownika ani podejmowania dodatkowych czynności. Tworzą stałą barierę pomiędzy źródłem promieniowania a otoczeniem, dzięki czemu poziom ochrony nie zależy od pamięci, doświadczenia czy chwilowej uwagi osób znajdujących się w pobliżu.
Co mówi fizyka?
Promieniowanie rozchodzi się po liniach prostych, dopóki nie napotka przeszkody lub nie ulegnie odbiciu. Osłona ustawiona pomiędzy źródłem promieniowania a otoczeniem ogranicza możliwość bezpośredniej ekspozycji osób znajdujących się poza stanowiskiem spawalniczym. To właśnie dlatego prawidłowe rozmieszczenie osłon ma równie duże znaczenie jak ich jakość.
Co mówią normy?
Materiały stosowane do wykonywania osłon spawalniczych muszą spełniać wymagania odpowiednich norm dotyczących ochrony przed promieniowaniem emitowanym podczas spawania. Dlatego do budowy kurtyn i ekranów stosuje się specjalistyczne folie przeznaczone właśnie do tego zastosowania, a nie przypadkowe materiały z tworzyw sztucznych.
Doświadczenie producenta Kiner?
Po ponad dwóch dekadach produkcji osłon spawalniczych widzimy, że skuteczność całego systemu zależy nie tylko od jakości folii. Równie ważne są wysokość kurtyny, sposób wykonania wejścia, eliminacja szczelin oraz właściwe rozmieszczenie osłon względem stanowiska. Nawet najlepszy materiał nie zapewni pełnej ochrony, jeśli promieniowanie może wydostawać się przez źle zaprojektowane osłony.
Najważniejszy wniosek
Osłona spawalnicza nie służy do zasłaniania stanowiska. Jej zadaniem jest stworzenie bezpiecznej bariery pomiędzy łukiem spawalniczym a wszystkimi osobami znajdującymi się w jego otoczeniu.
ROZDZIAŁ V / AOS-002
Jak dobrać osłony spawalnicze do stanowiska pracy?
Nie istnieje jedna uniwersalna osłona spawalnicza. Jej rodzaj należy dobrać przede wszystkim do odległości od miejsca spawania, intensywności powstających odprysków oraz sposobu użytkowania stanowiska. Dobrze zaprojektowane stanowisko najczęściej wykorzystuje kilka różnych typów osłon, z których każda pełni inną funkcję.
Im bliżej łuku, tym większa odporność osłony
Największe obciążenia występują w bezpośrednim sąsiedztwie stołu spawalniczego. To właśnie tam osłony są narażone na gorące odpryski metalu oraz uszkodzenia mechaniczne wynikające z codziennej pracy. Dlatego w tej strefie najlepiej sprawdzają się kurtyny spawalnicze wykonane z lameli o wymiarach 300 × 2 mm. Ich grubość zapewnia wysoką odporność na odpryski i pozwala montować je bardzo blisko stanowiska.
Gdzie stosować ekrany z folii 1 mm?
Osłony wykonane z folii o grubości 1 mm znajdują zastosowanie tam, gdzie ryzyko kontaktu z gorącymi odpryskami jest mniejsze. Doskonale sprawdzają się jako boczne lub tylne osłony stanowiska oraz wszędzie tam, gdzie nie pracują bezpośrednio przy źródle odprysków. Stanowią kompromis pomiędzy odpornością mechaniczną a dobrą widocznością stanowiska.
Kiedy najlepiej wykorzystać folię 0,4 mm?
Zasłony wykonane z folii 0,4 mm zapewniają bardzo dobrą widoczność sylwetki spawacza oraz przebiegu pracy. Najlepiej sprawdzają się w osłonach oddalonych od stołu spawalniczego o co najmniej 2 metry. Dzięki temu nie są narażone na bezpośrednie działanie gorących odprysków, a jednocześnie skutecznie wyznaczają strefę pracy.
Jak powinno wyglądać wejście na stanowisko?
Sposób wykonania wejścia zależy przede wszystkim od jego odległości od miejsca spawania. Jeżeli wejście znajduje się w większej odległości od stołu, bardzo dobrze sprawdza się przesuwna zasłona z folii 0,4 mm, zawieszona na stalowej lince lub systemie przesuwnym. Takie rozwiązanie umożliwia szybkie otwieranie stanowiska, zachowując jednocześnie bardzo dobrą widoczność.
Jeżeli jednak wejście znajduje się blisko stołu spawalniczego, zdecydowanie lepszym rozwiązaniem są kurtyny z lameli 300 × 2 mm. Pasy nie wymagają odsuwania – rozchylają się podczas przechodzenia pracownika lub przejazdu wózka transportowego, a po chwili samoczynnie wracają do swojej pierwotnej pozycji.
Dlaczego pomiędzy stanowiskami warto stosować matową folię zieloną?
Dobór koloru osłony nie jest przypadkowy. Na stanowiskach sąsiadujących ze sobą najlepiej sprawdzają się matowe zielone folie spawalnicze, które skutecznie ograniczają odbicia światła i poprawiają komfort pracy osób znajdujących się po obu stronach przegrody. Matowa powierzchnia redukuje refleksy, dzięki czemu stanowiska wzajemnie mniej oddziałują na siebie podczas intensywnego spawania.
Co mówi fizyka?
Im bliżej źródła ciepła znajduje się osłona, tym większe są wymagania dotyczące jej odporności na temperaturę oraz oddziaływanie gorących odprysków. Dlatego różne miejsca stanowiska wymagają zastosowania materiałów o różnych właściwościach.
Co mówią normy?
Materiały stosowane do budowy osłon spawalniczych powinny być przeznaczone do pracy w środowisku spawalniczym oraz spełniać wymagania odpowiednich norm dotyczących ochrony przed promieniowaniem łuku jak ISO 25980. Dobór konstrukcji stanowiska powinien uwzględniać zarówno bezpieczeństwo osób postronnych, jak i ergonomię pracy spawacza.
Doświadczenie producenta Kiner?
Po ponad dwóch dekadach projektowania i produkcji osłon spawalniczych wiemy, że najlepsze stanowiska nie powstają z jednego rodzaju osłony. Najlepsze efekty daje odpowiednie połączenie kilku rozwiązań – grubych kurtyn w miejscach narażonych na odpryski, lżejszych osłon tam, gdzie liczy się widoczność, oraz właściwie zaprojektowanych wejść umożliwiających wygodne korzystanie ze stanowiska każdego dnia.
Najważniejszy wniosek
Nie istnieje jedna idealna osłona spawalnicza.
Najbezpieczniejsze stanowiska wykorzystują różne typy osłon, dobrane do miejsca ich montażu oraz warunków panujących podczas spawania.
ROZDZIAŁ VI / AOS-002
Najczęstsze błędy przy projektowaniu stanowisk spawalniczych
Większość problemów związanych z bezpieczeństwem stanowisk spawalniczych nie wynika z jakości zastosowanych osłon, lecz z błędów popełnionych podczas projektowania stanowiska. Nieprawidłowo dobrane materiały, źle zaplanowane wejścia czy niewłaściwa organizacja przestrzeni mogą znacząco obniżyć skuteczność całego systemu ochrony.
Zastosowanie zbyt cienkiej osłony zbyt blisko stołu spawalniczego
Jednym z najczęściej spotykanych błędów jest montaż cienkich zasłon spawalniczych bezpośrednio przy stanowisku roboczym.
Folie o grubości 0,4 mm zapewniają bardzo dobrą widoczność, jednak powinny być stosowane w odpowiedniej odległości od źródła odprysków. W bezpośrednim sąsiedztwie stołu znacznie lepiej sprawdzają się kurtyny z lameli 300 × 2 mm, które charakteryzują się wysoką odpornością na gorące odpryski i uszkodzenia mechaniczne.
Stosowanie błyszczących przegród pomiędzy stanowiskami
Kolor i powierzchnia folii mają wpływ nie tylko na widoczność, ale również na komfort pracy. Pomiędzy sąsiadującymi stanowiskami najlepiej sprawdzają się matowe zielone folie spawalnicze, które ograniczają odbicia światła oraz zmniejszają uciążliwość obserwacji łuku spawalniczego. To rozwiązanie poprawia komfort pracy spawaczy znajdujących się po obu stronach przegrody.
Źle zaprojektowane wejście do stanowiska
Wejście powinno być dostosowane do sposobu użytkowania stanowiska. Jeżeli znajduje się blisko stołu spawalniczego, najlepszym rozwiązaniem są kurtyny lamelowe 300 × 2 mm, przez które można swobodnie przechodzić oraz transportować elementy bez konieczności ich odsuwania. Jeżeli wejście znajduje się dalej od miejsca spawania, bardzo dobrze sprawdzają się przesuwne zasłony z folii 0,4 mm, zawieszone na stalowej lince lub systemie przesuwnym.
Zastawianie ciągów komunikacyjnych
Materiały, wózki transportowe oraz gotowe detale nie powinny ograniczać dostępu do stanowisk ani utrudniać komunikacji pomiędzy nimi. Wyraźnie wyznaczone i utrzymywane w porządku ciągi komunikacyjne poprawiają bezpieczeństwo pracy oraz usprawniają organizację produkcji.
Traktowanie wszystkich stanowisk jednakowo
Nie każde stanowisko spawalnicze wykonuje tę samą pracę.
Inne wymagania ma stanowisko do drobnych konstrukcji stalowych, inne stanowisko przeznaczone do spawania dużych elementów, a jeszcze inne stanowisko wykorzystywane sporadycznie. Dobór osłon powinien zawsze uwzględniać charakter wykonywanej pracy, ilość odprysków, sposób transportu elementów oraz organizację całego stanowiska.
Co mówi fizyka?
Promieniowanie łuku, gorące odpryski oraz dymy spawalnicze oddziałują na otoczenie w różny sposób. Dlatego skuteczna ochrona stanowiska wymaga jednoczesnego uwzględnienia kilku zjawisk fizycznych, a nie tylko zastosowania odpowiedniej folii.
Co mówią normy?
Przepisy wymagają ograniczania narażenia osób postronnych na promieniowanie łuku spawalniczego oraz zapewnienia bezpiecznej organizacji stanowisk pracy. W praktyce oznacza to konieczność stosowania odpowiednio dobranych środków ochrony zbiorowej oraz właściwego zaprojektowania całego stanowiska.
Doświadczenie producenta Kiner?
Po ponad 20 latach projektowania osłon spawalniczych zauważyliśmy, że największy wpływ na bezpieczeństwo ma nie pojedynczy produkt, lecz sposób połączenia wszystkich elementów stanowiska. Odpowiednio dobrane kurtyny, właściwie zaprojektowane wejście, skuteczna wentylacja oraz zachowanie porządku na stanowisku tworzą system, który nie tylko chroni przed promieniowaniem łuku, ale również ułatwia codzienną pracę spawaczy.
Najważniejszy wniosek
Bezpieczne stanowisko spawalnicze nie powstaje przypadkiem. Jest wynikiem świadomego połączenia odpowiednich osłon, ergonomii oraz dobrej organizacji pracy.
Ukończyłeś AOS-002. Kolejny etap to AOS-003, w którym omawiamy rodzaje promieniowania powstającego podczas spawania i ich znaczenie dla bezpieczeństwa pracy.
W tym opracowaniu pokazaliśmy, jak powstaje łuk spawalniczy, dlaczego jego promieniowanie wykracza poza stanowisko oraz w jaki sposób odpowiednio dobrane osłony chronią nie tylko spawacza, ale również osoby znajdujące się w jego otoczeniu. To fundament bezpiecznego projektowania stanowisk spawalniczych.
Poznanie zasad działania łuku spawalniczego to dopiero początek. Aby świadomie projektować bezpieczne stanowiska pracy, warto zrozumieć również, jakie rodzaje promieniowania powstają podczas spawania i czym różnią się ich właściwości.
W kolejnym opracowaniu Akademii Osłon Spawalniczych wyjaśnimy, jakie rodzaje promieniowania emitowane są przez łuk spawalniczy, jak oddziałują na człowieka oraz dlaczego wymagają stosowania odpowiednio dobranych środków ochrony zbiorowej.